Marjan Beijering en Anouk van Mil zijn de initiatiefnemers van het Rotterdamse Jaar van de Vrouw 2025.
Hun paden kruisten bij Gerse Vrouwen, een expositie over de geschiedenis van de Rotterdamse vrouwenbeweging, waar de kiem werd gelegd voor hun gezamenlijke initiatief. Historica Marjan onderzoekt al jaren de verhalen van Rotterdamse vrouwen en hun rol in de stad, terwijl ontwerper en mediamaker Anouk maatschappelijke thema’s zichtbaar en voelbaar maakt in beeld en ontwerp.
Met het Jaar van de Vrouw willen zij, vijftig jaar na het eerste VN Internationale Jaar van de Vrouw, de kracht, diversiteit en betekenis van vrouwen in Rotterdam opnieuw vieren en zichtbaar maken.
Welke vrouw(en) uit het verleden heeft jullie geïnspireerd?
Anouk wijst op het project Gerse Vrouwen waar zij en Marjan elkaar leerden kennen. Haar feministische waakvlam brandde altijd al, maar door de verhalen van deze vrouwen begon het vuur pas echt te laaien.
Wat haar fascineerde was hoe vrouwen uit de jaren zeventig en tachtig zich verenigden, zich durfden uit te spreken en gewoon begonnen, ook zonder ervaring of een vastomlijnd plan. De Feministische Filmgroep Storing startte bijvoorbeeld zonder kennis van filmen, simpelweg omdat niemand anders aandacht had voor de onderwerpen die zij belangrijk vonden. Voor Anouk werd dit een levensles: spreek je uit en durf ergens voor te gaan. Marjan hoorde recent een uitgebreid interview met Riek Bakker (podcast Gijs Groenteman, november 2024) en werd geïnspireerd door de manier waarop zij heel concreet uitlegde welke stappen ze had gezet om de Kop van Zuid te realiseren. Waar grote voorbeelden vaak vaag en onbereikbaar lijken, maakte Bakker de aanpak van een project van enorme omvang heel inzichtelijk en concreet.
Spreek je uit en durf ergens voor te gaan. En maak dat concreet. Die houding heeft hen enorm geholpen bij de totstandkoming van het Rotterdamse Jaar van de Vrouw. Er waren genoeg momenten waarop ze hadden kunnen besluiten te stoppen omdat het te ingewikkeld of te veel werk werd. Maar juist de vasthoudendheid en moed van deze vrouwen gaven hen de energie om door te zetten. Die inspiratie komt overigens niet alleen uit het verleden. Marjan benadrukt hoe ook de vrouwen van nu, jonge vrouwen die bewust bezig zijn met hun plek in de wereld en hoe zij in het leven willen staan, een enorme bron van motivatie vormen. In hun ogen zetten deze vrouwen het werk van hun voorgangers voort en laten ze zien dat verandering altijd begint met de moed om te beginnen.
Wat doen jullie om vrouwen zichtbaar te maken?
Naast het Rotterdamse Jaar van de Vrouw zet Marjan zich in om de rol van vrouwen in de geschiedenis tastbaar te maken. Dat doet ze onder meer met oral history en door het schrijven van historische columns. Daarmee wil ze laten zien dat vrouwen ook vroeger al actief waren en telkens opnieuw een lijn trekken naar het heden. Zo ontstaat er een gevoel van verbinding tussen de vrouwen van toen en de vrouwen van nu, een band die zichtbaar maakt dat die kracht er altijd is geweest.
Anouk richt zich naast het vrouwenjaar op haar eigen project genaamd de Rotterdamse Zijlijn: een online tijdlijn die laat zien welke rol vrouwen hebben gespeeld in de geschiedenis van Rotterdam. Het brengt bijzondere en inspirerende personen, plekken en gebeurtenissen samen, die belangrijk zijn geweest voor en door vrouwen. In oktober gaat ze dit lanceren en ze benadrukt dat het echt een handig startpunt wordt naar archieven, artikelen en andere bronnen over Rotterdamse vrouwen.
Samen organiseren ze voor het Rotterdamse Jaar van de Vrouw maandelijks Meet Ups. Dat zijn plekken waar vrouwen niet alleen zichtbaar worden, maar vooral ook elkaar zien. De groep vrouwen die hier samenkomt is zeer divers, van jonge makers tot vrouwen die in de jaren zeventig en tachtig actief waren in de tweede feministische golf. Het samenbrengen van die generaties blijkt enorm inspirerend, vertelt Marjan: de oudere generatie ziet hoe de jongere vrouwen van nu hun eigen weg kiezen, en de jongeren ontdekken hoeveel er al voor hen is gedaan. Anouk vult aan dat zichtbaarheid niet alleen is een kwestie van verhalen delen of zenden, maar ook van elkaar live zien en in levenden lijve ontmoeten. Die persoonlijke ontmoetingen zorgen voor een sterke onderlinge verbinding en er ontstaan bovendien nieuwe connecties en samenwerkingen tussen vrouwen. Dat vinden ze een van de mooiste aspecten van het Rotterdamse Jaar van de Vrouw.
Ze merken dat deze zichtbaarheid vruchten afwerpt. Tijdens de Meet Up over de gezondheid van de vrouw in het Erasmus MC stonden meerdere vrouwen op om te vertellen dat ze zich niet serieus genomen voelden door artsen. Ook vrouwen met een migratieachtergrond voelden zich vrij om zich daarover -soms voor het eerst- uit te spreken. In die veilige omgeving durfden zij zich volledig te laten zien, inclusief hun angsten en onzekerheden.
Waar ze beiden enthousiast over zijn, is dat er nu een heel jaar lang expliciet aandacht is voor vrouwen. Dat wordt soms als brutaal of gewaagd gezien, terwijl het de normaalste zaak van de wereld zou moeten zijn. En het netwerk, dat groeit tijdens de Meet Ups en activiteiten, reikt verder dan dit ene jaar. Voor Marjan en Anouk is dat misschien wel de grootste winst: dat de zichtbaarheid en verbinding duurzaam worden en blijven voortbestaan, ook voorbij het Rotterdamse Jaar van de Vrouw.
Wat wensen jullie de toekomstige Rotterdammers toe?
Marjan hoeft geen moment na te denken: zij wenst een rechtvaardige stad zonder geweld. Voor haar is dat de basis van een samenleving waarin iedereen zich veilig en gezien kan voelen. Anouk sluit zich daarbij aan en benadrukt hoe belangrijk gelijke kansen zijn voor iedereen. Ze denkt daarbij vaak aan haar zoontje en hoopt dat de nieuwe generatie kan terugkijken op het verleden en de verschillende perspectieven kan zien, maar vooral kan uitzien naar een wereld waar gelijke kansen vanzelfsprekend zijn. Een wereld zonder de ballast van vastgeroeste patronen tussen mannen en vrouwen, tussen genders. Zonder de voortdurende vraag wat je wel of niet van elkaar mag verwachten,of je er wel echt mag zijn als mens.Daarom ziet ze alles wat ze nu doet als een investering in die toekomst.
De wens van Marjan en Anouk voor de toekomstige Rotterdammers is daarmee helder: een stad waarin respect, gelijkheid en zorg voor elkaar en de natuur de basis vormen van het samenleven.